Mendi Berdeen Oihartzuna

Bazen behin, mendi esmeralda eta goizeko lanbroek babestutako herri txiki batean, Elora izeneko neska bat. Elora harrizko etxe batean bizi zen bere aitonarekin. Aitona esku korapilatsuak eta mila istorioren distira gordetzen zuten begiak zituen gizona zen. Hala ere, azken aldian, aitona isilik geratu zen. Bere abestiak amaitu ziren eta bere ipuinak tximiniako kea bezala desagertu ziren.

Egun batean, hautsez eta oroitzapenez betetako ganbara arakatzen ari zela, Elorak haritzezko kutxa bat aurkitu zuen. Irekitzean, erretxin eta denbora usain batek gela bete zuen. Barruan, lihozko oihal batean bilduta, larru higatuzko liburu zahar bat zegoen. Orrialdeak irekitzean, Elora konturatu zen ezin zituela hitzak ulertu. Ez zeuden eskolan hitz egiten zuen hizkuntzan, ezta ogia erosteko erabiltzen zuen hartan ere. Sustraiak ziruditen hitzak ziren, airean bibratzen zuten soinu indartsu eta musikalekin.

—Euskaraz behar dut —xuxurlatu zuen ahots ahul batek atetik. Bere aitona zen, liburuari nostalgia eta tristura nahasketa batekin begiratzen ziona. —Nire hizkuntza behar dut, Elora. Euria nola deitu, haizea nola agurtu eta lurrari nola eskertu ahaztu zait.

Aitona ahotsa berreskuratzeko asmoz, Elorak liburua bere zakutoan gorde eta milaka urteko basoaren bihotzerantz bidaia hasi zuen. Bazekien han, zuhaitzek elkarrekin hitz egiten duten lekuan, erantzunak aurkituko zituela. Orduz ibili zen, luma zilarkara zuen hontz bat gorostiaren adar batean pausatuta zegoen argi-gune batera iritsi zen arte. Elorak liburua erakutsi zion.

—Hontz handia, nire aitonak hizkuntza galdu du eta liburu honek bere sekretuak gordetzen ditu. Irakurtzen irakatsiko al didazu? —galdetu zuen neskak errespetuz.

Hontzak bere begi eskergak ireki eta emeki hulu egin zuen. —Hitz horiek, Elora txikia, lurrarenak dira. Ulertzeko, erreken xuxurla eta hosto lehorren karraska entzun behar dituzu. Jarraitu harri urdinen bidea mendiaren gailurrera iritsi arte. Han bizi da Bittor, hodeien artzaina. Hark hitz bakoitzaren arima ezagutzen du.

Elorak igotzen jarraitu zuen. Airea gero eta hotzagoa eta garbiagoa zen, eta paisaia haran amaigabeetan zabaltzen zen. Azkenean, gizon zahar bat aurkitu zuen arroka baten gainean eserita, elurra bezain zuriak ziren ardiez inguratuta. Bittorrek irribarre egin zuen neska eta zeraman liburua ikustean.

—Ah, zaharren liburua —esan zuen Bittorrek, urruneko trumoiaren antzeko ahotsarekin—. Ez da begiekin irakurtzen, Elora, bihotzarekin irakurtzen da. Hitz bakoitza gure aurrekoengana doan zubi bat da. Zatoz, eseri nire ondoan.

Egunetan zehar, Bittorrek euskararen edertasuna irakatsi zion Elorari. Irakatsi zion 'etxea' ez zela eraikin bat soilik, familiaren sua pizten den lekua baizik; 'maitea' maitasunik garbienaren soinua zela, eta 'sustraiak' izan ginenarekin lotuta mantentzen gaituzten erroak zirela. Elorak soinu bakoitza, doinu bakoitza praktikatu zuen, mendien indarra bere bularrean sentituz.

Elora etxera itzuli zenean, eguzkia gailurren atzean sartzen ari zen, zerua morez eta urrez margotuz. Aitonaren gelan sartu eta liburua ireki zuen. Ahots argi eta sendoz, irakurtzen hasi zen. Lehen hitzak entzutean, aitonaren begiak argitu egin ziren. Irribarre bat, denbora askoan lehenengoa, agertu zen bere aurpegian.

—Lorea, mendia, elurra... —errepikatu zuen aitonak, hitz bakoitza galdutako altxor bat aurkitzen duenak bezala berreskuratu nahian. —Eskerrik asko, Elora. Gure etxeko oihartzuna ekarri duzu bueltan.

Gau hartan, harrizko etxea abestiz eta ipuinez bete zen berriro. Elorak ulertu zuen hizkuntzak hitzak baino gehiago direla; nor garen eta nongoak garen esateko aukera ematen digun magia direla. Eta horrela, mendi berdeen haranean, isiltasuna betiko hautsi zen, inoiz gehiago ahaztuko ez zen hizkuntza baten musikarekin.